Frans Feldberg

‘De patiënt hoeft niet meer naar de technologie, de technologie zit op de patiënt’

“Bestuurders zitten in een ‘schizofrene’ wereld. Aan de ene kant moeten zij beleid uitzetten, aan de andere kant worden steeds meer mensen bij het besluitvormingsproces betrokken én is de wereld enorm dynamisch door de snelle - door data gevoede - technologische ontwikkelingen. Die ontwikkeling gaat razendsnel, de kracht van de techniek verdubbelt elke 18 maanden: dat is Moore’s law. Hoe kun je dan als bestuurder verder denken dan twee Moore-cycli? Ik denk dat bestuurders weer terug moeten naar hun kerncompetenties en kernwaarden, en van daaruit werken.”

Intelligence op de patiënt
“Big data analytics gaat disruptieve veranderingen veroorzaken in de zorg. Vanuit dat point of view is de kernvraag niet: wat gaan we met de nieuwe technologie doen, maar veel meer: hoe nemen we afscheid van het oude idee, het oude model?
De kracht van de techniek in combinatie met data betekent bijvoorbeeld dat steeds meer intelligence dicht bij de patiënt zit. Een voorbeeld: via de iSthetoscope op de smartphone kan iedereen zelf z’n eigen hartslag meten. Het hartfilmpje kan via een app, die data en kennis combineert, worden uitgelezen en geïnterpreteerd. Als het goed is krijg je bijvoorbeeld code groen, matig is code oranje en als je naar de arts moet, code rood. Dat betekent dat mensen met hartproblemen bij klachten zelf kunnen checken of er echt iets met hun hart aan de hand is en in veel gevallen niet onnodig naar een cardioloog hoeven te gaan. Sterker nog: als er echt iets aan de hand is kan de cardioloog direct worden geïnformeerd en acteren. Dat scheelt tijd, geld en is veel efficiënter en effectiever.
De exponentiële ontwikkeling van de techniek levert steeds meer van dergelijke toepassingen op. Dat betekent dat de patiënt niet meer zo vaak naar de techniek hoeft te komen (het ziekenhuis). Hij heeft de techniek al op zak. Door de enorme besparingen gaat de techniek in belangrijke mate bijdragen aan het op niveau en betaalbaar houden van de gezondheidszorg. Bovendien wordt er financiële ruimte gecreëerd waardoor we meer zorg kunnen bieden en minder snel keuzes hoeven te maken.”

Privégegevens
“Door de snelle technologische veranderingen moeten producenten en consumenten van zorg samen nieuwe paradigma’s vinden voor zorgmodellen. Daarbij komen we ook voor ethische vragen te staan. In welk type samenleving wil je leven? Daarin kom je tegenstrijdige zaken tegen: in de discussie over de bescherming van privégegevens rond het EPD zit veel wantrouwen, maar we stoppen wel makkelijk onze gegevens in een app die door Apple wordt beheerd. Vertrouwen we Apple meer dan de huisarts? Een verklaring zou kunnen zijn dat we eerder geneigd zijn om met snelle verandering mee te gaan als het ons direct voordeel oplevert in tijd en geld.”

‘De vraag is niet: wat gaan we met de nieuwe technologie doen, maar veel meer: hoe nemen we afscheid van het oude idee, het oude model?’

Data Science
“Voor mij is het interessant hoe we omgaan met de mogelijkheden van big data analytics. Veel medisch onderzoek is nog gebaseerd op testpopulaties die beperkt zijn qua omvang. Toch gebruik ik liever een medicijn dat is gebaseerd op de ervaring van 250.000 dan op die van 200 mensen. Big data analytics biedt hier interessante mogelijkheden. Zonder heel veel extra kosten en door gebruik te maken van gegevens die niet meer zijn terug te voeren op personen. Nog een voorbeeld: een specialist neemt onder tijdsdruk tussen twee consults, het dossier van de volgende patiënt door. Dat kost veel tijd en dus geld. Terwijl hij snel kan beschikken over de drie, vier belangrijkste gegevens van die patiënt op basis van een textmining algoritme, waarin de volledige medische historie van een cliënt is meegenomen. De arts kan de patiënt vragen of dat klopt en vervolgens kan het consult beginnen. Dit maakt dat arts en cliënt maximaal zijn geïnformeerd en voorkomt bijvoorbeeld veel overbodige onderzoeken.
Ook preventief kunnen we uiteraard nieuwe technieken inzetten. Steeds meer mensen nemen de regie over hun gezondheid in eigen hand en willen hierin worden ondersteund door apps.”

Wat doe je met die snelle verandering?
“Tijdens Seneca Congres wil ik de bestuurders voorhouden dat we door die snel veranderende technologie andere paradigma’s moeten ontwikkelen. Wat ga je daarmee doen? Wat voor soort organisatie wil je zijn? Sommige organisaties brengen zelf veranderingen teweeg, andere monitoren goed wat er verandert en handelen daarnaar, weer andere vragen zich af: wat is er eigenlijk veranderd? Die laatste krijgen het moeilijk. Het is de competentie van de moderne bestuurder om maximaal gebruik te maken van de veranderingen, zonder dat je precies weet wat de impact is van de golven aan veranderingen die steeds sneller op je afkomen.”