Melvin Samsom

‘Om effectiever te werken, moeten ziekenhuizen het pad volgen dat de patiënt door het ziekenhuis aflegt’

“De gezondheidssector zit in een stadium waarin ‘t zoveel mogelijk initiatief moeten tonen om de gezondheidszorg te hervormen. De afgelopen twintig jaar is dat veel te weinig gebeurd. We hadden meer maatregelen kunnen en moeten nemen op het gebied van transparantie, kosten en kwaliteit. Eigenlijk zijn we pas de laatste vijf jaar daarmee bezig onder druk van zichtbare variatie in praktijk, variatie in kwaliteit en onhoudbare kostenstijgingen. We móeten nu wel veranderen.

Lokale autonomie in Zweden
In mijn presentatie vergelijk ik het Zweedse en het Nederlandse gezondheidsstelsel met elkaar. Meest in het oog springende verschil is dat in het Zweedse gezondheidsstelsel sprake is van one owner, one payer. Een groot verschil met Nederland, waar we al te maken hebben met meerdere zorgverzekeraars. In Zweden is de lokale staat, de provincie, eigenaar van de zorgaanbieders én financier. De provincies zijn autonomer dan in Nederland, hebben als belastinginner en wetgever meer zeggingsmacht. Het provincieparlement bepaalt hoe de zorg regionaal is ingericht en maakt de keuze waar het geld aan wordt besteed. Door die focus kun je ver vooruitkijken en concrete plannen maken. In the Future Plan for Stockholm Health Care, dat 10 jaar vooruit kijkt, gebeurt dat heel gericht. In Nederland werken we met meerjarenplannen van de overheid, die van een hoger strategisch, abstract niveau zijn en meer ruimte laat voor variatie.
Voor Karolinska betekent het Future Health Care Plan bijvoorbeeld dat er een nieuw Universitair Ziekenhuis wordt gebouwd dat het grootste van Europa gaat worden. Zo’n plan is veelomvattend en praktisch: ook in de bouw van snelwegen en de aanleg van een metrolijn naar het ziekenhuis, is voorzien. Uiteindelijk wordt 6 miljard geïnvesteerd. Omdat de kosten van het nieuwe ziekenhuis hoog zijn, worden patiëntengroepen die niet de academisch zorg nodig hebben, overgebracht naar de andere regionale ziekenhuizen. Op deze manier worden de kosten acceptabel voor de lokale overheid.”

‘In de verre toekomst verwacht ik een verdere uitsplitsing van de zorg. Nog steeds voeren de meeste ziekenhuizen alle behandelingen uit, maar dat gaat geconcentreerd en gefocust worden. Daarmee worden kwaliteit en kosten duidelijker zichtbaar.’

Naar value based health care
“De Zweedse bevolking is gemiddeld heel gezond. Ten eerste omdat Zweden van oudsher veel bezig zijn met sport, bewegen en gezond eten. Ten tweede omdat Zweden een ver doorgevoerde welzijnsstaat is die ervoor zorgt dat de kwaliteit van de gezondheidszorg hoog is, en de kosten laag zijn. Preventie is daarbij een belangrijke factor. Er wordt heel gestructureerd gewerkt met uitkomstendata in de zorg. Voor de kankerzorg gebeurt dat al vanaf de jaren ’60, terwijl we in Nederland daar nu nog mee worstelen.
Toch worstelt Zweden met dezelfde vragen als de rest van de Westerse wereld. Dat heeft alles te maken met de organisatie van de zorg. Ik zie dat in Zweden, Nederland, Amerika en eigenlijk in het gehele westen, stappen worden gezet om de zorg minder te fragmenteren, meer gericht op de meerwaarde voor de patiënt en voor acceptabele kosten voor de maatschapij (Value Based Health Care). In de nabije toekomst betekent dit dat we moeten ontschotten, de silostructuur moeten loslaten. Om de hoogst mogelijke effectiviteit te ontwikkelen, moeten ziekenhuizen de manier van werken aanpassen aan het pad dat de patiënt door het ziekenhuis aflegt. Niet werken vanuit de afdelingenstructuur, maar de patiëntenflow volgen. De patiënt krijgt te maken met multiprofessionele teams, multidisciplinaire behandelingen en realtime monitoring. Sommige ziekenhuizen in Nederland hebben dit al op delen ingevoerd, de Amerikaanse Cleveland Clinic al volledig.

Geconcentreerde zorg
In de verre toekomst verwacht ik, ook in Nederland, een verdere uitsplitsing van de zorg. Nog steeds voeren de meeste ziekenhuizen alle behandelingen uit, maar dat gaat geconcentreerd en gefocust worden. Daarmee worden kwaliteit en kosten duidelijker zichtbaar. Waarbij kwaliteit altijd de drijfveer zal zijn. Ik verwacht tijdens Seneca Congres een debat over de vraag hoe zorgverzekeraars en overheid in relatie tot zorgaanbieders deze zaken gaan oppakken. In Nederland is dat een ingewikkeld stakeholdersspel.”