Maurice van den Bosch

Het Nederlandse zorgstelsel behoort tot de beste ter wereld. Tegelijkertijd is het een complex systeem en die complexiteit neemt toe. Sinds het nieuwe Zorgakkoord 2018 wordt de zorg getroffen door een ernstig tekort aan gekwalificeerde professionals. Hetgeen betekent dat de groeiende zorgvraag van oudere, multimorbide patiënten wordt opgevangen door minder mensen. Parallel aan deze trend doet nieuwe technologie z’n intrede in de sector.

Dit zien we terug in de ervaren werkdruk en het percentage verpleegkundigen en medisch specialisten met een burn-out. Bij deze laatste categorie professionals is de prevalentie van burn-out klachten inmiddels 1:5. We kunnen stellen dat hiermee het leveren van de Quadruple Aim: 1) beleving van de patiënt verbeteren, 2) verhogen van de zorgkwaliteit, 3) verlaging van kosten, 4)verbeteren beleving van zorgverlener, onder spanning staat. We kunnen niet meer tot oplossingen en verdere verbetering komen door harder te werken, maar zullen moeten inzetten op slimmer en samen. Alleen dan kunnen we de toenemende complexiteit aan innovaties omarmen.

Traditioneel managen we complexiteit met systeem oplossingen. Een nieuwe organisatiestructuur, nieuwe kwaliteitsindicatoren, nieuwe richtlijnen, een nieuwe EPD. Het paradoxale is dat hierdoor in de complexiteit de ingewikkeldheid toeneemt, en de autonomie en inspraak van de professionals kleiner worden. Daar waar juist het omgekeerde nodig is om tot echte oplossingen te komen.

Om die reden wordt het belangrijk om, gegeven de systemen, in te gaan zetten op het bouwen en organiseren van menselijke coalities. Typisch over de grenzen van units en divisies heen en met duidelijk mandaat. In de organisatie, maar ook daarbuiten, door samenwerking met zorgpartners in het land. Deze coalities maken het mogelijk om innovaties te introduceren, waarmee patiënten belang (kwaliteit van zorg), maar ook het belang van de medewerker (gebruiksvriendelijkheid) gediend wordt, zodat de professional weer toekomt aan taken waar hij of zij voor is opgeleid. Een belangrijke beweging om ruimte te maken in ziekenhuizen is “de juiste zorg op de juiste plek’ agenda van VWS. Als voorbeeld vanuit OLVG zal de Virtual Ward worden gepresenteerd, waarmee samen met Cordaan en Zilveren Kruis, de zorg voor chronische longpatiënten en hartfalenpatiënten op een veilige manier thuis mogelijk gemaakt wordt. Alleen werkelijk zieke patiënten worden doorverwezen naar het ziekenhuis.

Het zijn kleine stapjes voorwaarts, maar coalities van professionals en innovatie door professionals vormen de oplossingen in het complexe zorglandschap. Veel kleine stapjes maken uiteindelijk een grote beweging.